İçindekiler (11 bölüm)
- Otomatik haber çekme nedir?
- RSS haber botu adım adım nasıl çalışır?
- Hangi kaynaklardan haber çekilebilir?
- Google otomatik çekilen habere nasıl bakar?
- Güvenli akış: bot toplar, editör yayınlar
- Görseller: en çok gözden kaçan risk
- Teknik taraf: bot neden bazen haber çekmez?
- Sahadan deneyimler
- Sık yapılan hatalar
- Sık sorulan sorular
- Kaynaklar
- Kimler için
- Az kişiyle çok haber yayınlamak zorunda olan haber siteleri
- Ne kadar sürer
- Kurulum yarım saat; doğru kaynak listesi birkaç gün
- Gerekenler
- WordPress, bir RSS haber botu eklentisi, kaynak listesi
Otomatik haber çekme nedir?
Çoğu haber sitesi, kurum ve blog yeni içeriklerini RSS denilen bir akışla yayınlar. Bu akış, sitenin son yazılarını başlık, özet, tarih ve bağlantıyla birlikte makinenin okuyacağı biçimde listeler. RSS haber botu, bu akışları belirli aralıklarla okur ve yeni bir içerik gördüğünde sitenize yazı olarak ekler.
Kâğıt üzerinde basit bir iş. Asıl soru teknik değil: hangi kaynaktan, hangi haberi, nasıl alacağınız. Bu üç sorunun cevabı, botun size zaman mı kazandıracağını yoksa sorun mu çıkaracağını belirler. Haber akışının sitenin genel kurulumundaki yerini WordPress ile haber sitesi kurmak rehberinde anlattık.
RSS haber botu adım adım nasıl çalışır?
- Kaynak listesiHangi RSS akışlarının okunacağını siz belirlersiniz. Her kaynağa bir kategori atanır: belediye duyuruları "Yerel", ekonomi bültenleri "Ekonomi" gibi.
- Okuma aralığıBot kaynakları belirli aralıklarla, örneğin 15 ya da 30 dakikada bir okur. Çok sık okumak sunucuyu yorar, haberi de belirgin şekilde hızlandırmaz.
- Tekrar ayıklamaAynı haberin iki kez eklenmemesi için adres ve başlık karşılaştırılır. İyi botlar birbirine çok benzeyen başlıkları da yakalar.
- Yazı oluşturmaBaşlık, metin, görsel ve kategori yazıya aktarılır; kaynağa bağlantı eklenir.
- Yayın ya da onayYazı ya doğrudan yayınlanır ya da taslak olarak editörün onayını bekler. Bu rehberin en önemli kararı bu adımdadır.
Hangi kaynaklardan haber çekilebilir?
RSS akışının herkese açık olması, içindeki haberi kendi sitenizde yayınlama izni vermez. Kaynak listesini kurarken her kaynak için şu soruyu sorun: Bu içeriği kullanma hakkım var mı?
| Kaynak türü | Örnek | Dikkat |
|---|---|---|
| Kurum duyuruları | Belediye, valilik, üniversite basın bültenleri | Çoğu yayılsın diye yazılır; yine de kullanım koşullarına bakın |
| Abone olduğunuz ajans | Haber ajansı abonelik akışı | Sözleşmede nasıl kullanılacağı yazar |
| Kendi siteleriniz | Grubunuzdaki başka bir site | Aynı haberin iki sitede birebir durması kopya sorunu yaratır |
| Başka haber siteleri | Rakip ya da ulusal siteler | İzin yoksa tam metni almayın; telif riski taşır |
"Kaynak gösterirsem kullanabilirim" yaygın bir yanlış inanış. Kaynak göstermek, izin almanın yerini tutmaz. Hukuki çerçeveyi ajans haberlerini siteye almak yazısında ayrıca ele aldık; emin olmadığınız kaynak için yazılı izin isteyin.
Kaynakların teknik tarafını, yani bir sitenin RSS adresinin nasıl bulunacağını, RSS nedir? yazısında anlattık.
Google otomatik çekilen habere nasıl bakar?
Google bir içeriği otomatik ya da yapay zekâyla üretildiği için cezalandırmıyor. Ölçtüğü şey içeriğin okura yeni bir şey söyleyip söylemediği. Spam politikalarında, okura değer katmadan çok sayıda üretilen içerik, nasıl üretildiğine bakılmaksızın spam sayılıyor.
Kopya haberde Google'ın davranışı da bilinen bir şey: aynı haberin birçok kopyası arasından çoğunlukla asıl kaynağı ya da en çok değer katan sayfayı öne çıkarır. Yani başka bir sitenin haberini birebir alan site, o haberle Google'da öne çıkmayı pek beklememeli.
Google'ın kendi belgesi, içeriğini başka sitelere dağıtan yayıncılara şunu öneriyor: kopyanın aramada görünmemesi için en etkili yol, içeriği yayınlayan ortak sitenin o sayfayı dizine kapatması. Başka bir deyişle, birebir dağıtılan haberin aramada görünmesi zaten amaçlanmıyor.
Haber sitesinde SEO'nun temeli için haber sitelerinde SEO rehberine bakın. Bu konuları ayrıntılı olarak kopya haber ve yinelenen içerik ve yapay zekâyla haber yazmak yazılarında anlattık.
Güvenli akış: bot toplar, editör yayınlar
Otomasyonun en sağlıklı kullanımı, botun haberi bulması ve editörün haberi yayınlaması. Bot gelen haberi taslak olarak bırakır, editör de birkaç dakikada haberi sitenin haberi hâline getirir.
| Konu | Tam otomatik | Editör onaylı |
|---|---|---|
| Hız | Saniyeler | Birkaç dakika |
| Okura katılan değer | Yok, kaynakla aynı metin | Yerel bilgi, yeni başlık, ek ayrıntı |
| Google'da öne çıkma | Düşük; asıl kaynak öne çıkar | Değer katıldıysa mümkün |
| Telif riski | Yüksek | Düşük (izinli kaynak + yeniden yazım) |
| Uygun kullanım | Kurum duyuruları gibi izinli kısa bilgiler | Haberin çoğu |
Editörün bir habere eklemesi gerekenler:
- Kendi başlığı: Kaynağın başlığını aynen kullanmayın; okurunuza göre yazın.
- Yerel ya da ek bilgi: Haberin sizin okurunuz için ne anlama geldiği, bir rakam, bir görüş, bir arka plan.
- Kendi görseli: Mümkünse kendi fotoğrafınız ya da kullanım hakkı olan bir görsel.
- Kaynak bağlantısı: Haberin nereden geldiğini açıkça yazın.
Bu iş akışının ayrıntısı otomatik haber ve editör onayı yazısında. Başka sitedeki haberi kendi diliyle yeniden yazmanın sınırlarını da başka siteden haber derleyip yazmak yazısında konuştuk.
Görseller: en çok gözden kaçan risk
Bot haberi çekerken görselini de çekebilir. Haber metni kadar görselin de bir sahibi vardır ve görsel telifi, metin telifinden daha kolay tespit edilir. Botun görselleri çekmesini yalnız kullanım hakkınız olan kaynaklarda açın.
Çekilen görselin dosya adı ve açıklaması (alt metni) de genellikle anlamsız gelir. Google Görseller için alt metin en önemli bilgidir; dosya adı küçük bir ipucu verir. Ayrıntısı botla çekilen görseller ve telif yazısında.
Teknik taraf: bot neden bazen haber çekmez?
WordPress'teki zamanlanmış işler (WP-Cron) ancak siteye bir ziyaretçi geldiğinde çalışır. Ziyaretçinin az olduğu saatlerde bot zamanında çalışmayabilir. Bunun çözümü, sunucunun kendi zamanlanmış görevinin (cron) WordPress'i düzenli tetiklemesidir. Kurulumunu zamanlanmış yazı yayınlanmıyor yazısında gösterdik.
Sunucu tarafında bir uyarı daha: Çok sayıda kaynağı çok sık okumak, özellikle paylaşımlı hostingte siteyi yavaşlatır. Kaynak sayısını ve okuma aralığını sunucunuza göre ayarlayın.
Sahadan deneyimler
Bu bölümde başka yayıncıların yaşadıklarını kendi cümlelerimizle özetledik; ayrıntısı bağlantıdaki kaynakta.
Kaynaksız yeniden yazılan haberler Google'dan toptan kalktı. Futurism'in 2026'daki haberine göre National Today adlı bir site, başka yayıncıların haberlerini yapay zekâyla yeniden yazıp kaynak göstermeden yerel görünümlü bölümlerde yayımlıyordu. Futurism'in Google'a bildiriminden sonra sitenin sayfalarının çoğu Google Arama'dan ve Google Haberler'den kaldırıldı (Futurism).
Görseli kaldırmak tazminatı durdurmadı. Bir yazar, Google Görseller'den aldığı fotoğrafı blogunda kullandı. Fotoğrafçının bildirimi üzerine görseli hemen kaldırdı ama yine de tazminat ödemek zorunda kaldı. Kaynak göstermek ya da görselin küçük olması sorumluluğu ortadan kaldırmıyor. Botun haberle birlikte çektiği görseller için de risk aynı (yazarın blogu).
Bot iki hafta haber çekmedi; sebep zamanlanmış görevlerdi. WordPress.org forumundaki bir başlıkta RSS eklentisi iki hafta hiçbir şey çekmedi. Eklentileri kapatmak ve önbelleği temizlemek işe yaramadı. Destek ekibi zamanlanmış görevin geçmiş bir saatte takıldığını fark etti; kullanıcı eski eklentilerden kalan görevleri temizleyip sunucunun cron komutunu düzeltince akış yeniden çalıştı (WordPress.org forumu: “Feed not pulling”).
Sık yapılan hatalar
- Kullanım izni olmayan sitelerin haberlerini tam metin çekmek.
- "Kaynak gösterdim" diye izinsiz içerik yayınlamak.
- Bütün kaynakları tam otomatik yayına almak.
- Kaynağın başlığını ve görselini aynen kullanmak.
- Aynı haberi birden fazla kaynaktan çekip iki kez yayınlamak.
- Çok sık okuma aralığıyla sunucuyu yormak.
- Kendi sitesini, bir haber sitesi yerine kopya deposu gibi göstermek.
Botu açmadan önce kontrol listesi
- Her kaynak için kullanım hakkı kontrol edildi
- Kaynaklar kategorilere bağlandı
- İzinsiz kaynaklarda yalnız başlık ve kısa özet, ya da hiç
- Haberler taslak olarak geliyor, editör onaylıyor
- Görsel çekme yalnız izinli kaynaklarda açık
- Tekrar ayıklama (adres ve başlık) açık
- Okuma aralığı sunucuya uygun, sunucu cron'u kurulu
Sık sorulan sorular
Başka sitelerden RSS ile haber çekmek yasal mı?
RSS akışının açık olması, içeriği kendi sitenizde yayınlama izni anlamına gelmez. Kullanım hakkı kaynağın koşullarına ya da aranızdaki sözleşmeye bağlıdır. Emin değilseniz yazılı izin isteyin.
Kaynak göstermek yeterli mi?
Hayır. Kaynak göstermek dürüstlüğün gereği, ama izin almanın yerini tutmaz.
Otomatik çekilen haber Google'da görünür mü?
Görünebilir, ama aynı haberin asıl kaynağı genellikle öne çıkar. Habere yerel bilgi, yeni başlık ya da ek ayrıntı ekleyen site öne çıkma şansı kazanır.
Yapay zekâyla yeniden yazdırmak çözüm mü?
Kelimeleri değiştirmek tek başına değer katmaz. Google içeriğin nasıl üretildiğine değil, okura yeni bir şey söyleyip söylemediğine bakıyor.
Kaynaklar
- Google Web Araması için spam politikaları (ölçekli içerik kötüye kullanımı, kazıma)
- Mart 2024 çekirdek güncellemesi ve yeni spam politikaları (Google Search Central Blog, İngilizce)
- WordPress'te cron (WordPress eklenti el kitabı, İngilizce)
- WordPress akışları (WordPress yönetim el kitabı, İngilizce)
Yerel haber siteleri yayınlıyoruz. Bu rehberlerdeki notlar kendi sitemizi kurarken ve yönetirken yaşadıklarımızdan.